Liùlóng lǜchá

Classification and Origin

Category: ჩინეთის გეოგრაფიული მინიშნების პროდუქტი (国家农产品地理标志产品, Guójiā Nóngchǎnpǐn Dìlǐ Biāozhì Chǎnpǐn, 2022). ჩენგდუს ჩაის საერთაშორისო გამოფენის ოქროს მედალი (成都国际茶博会金奖, Chéngdū Guójì Chá Bóhuì Jīn Jiǎng, 2011 — „ბაიმაოჩას“ ხაზი). ვერცხლის მედალი — „ცუიპიანჩას“ ხაზი. წლიური წარმოების მოცულობა (2025 წლისთვის) — დაახლ. 2250 ტონა.

Coordinates: დაახლოებით 25°00′ ჩ.გ., 107°30′ ა.გ.

Origin: ჩინეთი, გუანსი-ჯუანის ავტონომიური რაიონი (广西壮族自治区, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū), ქ. ხეჩი (河池市, Héchí Shì), ნანდანის მაზრა (南丹县, Nándān Xiàn). საწარმოო ზონა მოიცავს 5 თემსა და 70 სოფელს. ბირთვი — დაბა ლიუჟაი (六寨镇, Liùzhài Zhèn) და სოფელი ლუნმა (龙马村, Lóngmǎ Cūn, „დრაკონისა და ცხენის სოფელი“) — ლიულუნ ლიუი ჩას „აკვნად“ ითვლება.

Type: მწვანე ჩაი (绿茶, lǜchá), უფერმენტირებელი. კომბინირებული ტექნოლოგია: შეწვა + გაშრობა (烘炒结合, hōng chǎo jiéhé). გამოშვების ხუთი ფორმა: ბრტყელი (扁形, biǎnxíng — „გუნპინჩა“ და „ცუიპიანჩა“), ნემსისებრი (针形, zhēnxíng — „იუი იაჩა“), სპირალური (卷曲形, juǎnqū xíng — „ბაიმაოჩა“), თხელსპირალური (细卷形, xì juǎn xíng — „იუნძიანჩა“). ფერმენტაციის ხარისხი — 0%.

Botany and Raw Material

მთლიანად ხელით წარმოებული, ბრტყელი ფორმა. არომატი — პარკოსნური (豆香, dòuxiāng). „თავკოკრა ჩაიდ“ (头茶, tóuchá) ითვლება — პირველი, ყველაზე ძვირფასი მოსავალი. ყველაზე პრემიალური ხაზი.

ერთეულოვანი კოკრა, ნემსისებრი ფორმა. შუშის ჭიქაში მოხარშვისას „三起三落“-ს (sān qǐ sān luò, „სამი ამოტივტივება — სამი ჩაძირვა“) ავლენს: კოკრები სამჯერ ამოტივტივდება ზედაპირზე, ჩაიძირება, შემდეგ კი ჭიქის ძირზე ვერტიკალურად დგება — სანახაობა, რომელიც ჯუნშან ინჯენს (君山银针), ხუნანის „ცეკვა ჩაის“ მიეც რადა. გემო — ტკბილი.

ბრტყელი, ზურმუხტის ფორმა. არომატი მდგრადი, სუფთა. საერთაშორისო გამოფენების ვერცხლის მედალი.

სპირალური ფორმა, უხვი თეთრი ბუსუსი. ნაყენი — ზურმუხტ-მწვანე. 2011 წლის ჩენგდუს გამოფენის ოქროს მედალი.

თხელი სპირალები. არომატი — ორქიდეის (兰花香, lánhuā xiāng). ყველაზე დახვეწილი ხაზი არომატული პროფილით.

Cultivar: იუნან დაიე ჯუნი (云南大叶种, Yúnnán Dàyè Zhǒng) — ნარგავებში მისი წილი ~80%. მერქნიანი ტიპი (乔木型, qiáomù xíng), მსხვილფოთლიანი (大叶, dàyè). ჩაის ხეები 30+ წლისაა და უფრო ხნიერიც. გამოირჩევა პოლიფენოლების მაღალი შემცველობით (≥28,3% ახალ ფოთოლში) და ძლიერი, მსხვილი კოკრით, უხვი თეთრი ბუსუსით. ნარგავების მართვა: პესტიციდების სრული აკრძალვა, მხოლოდ ორგანული სასუქებით კვება (ქატო, ნაცარი). ძველ ხეებს უმაღლესი ხარისხის ჩაის წარმოებისთვის იყენებენ.

Picking: ადრეგაზაფხულის, ძირითადი პერიოდი — გუიუიმდე (谷雨, Gǔyǔ). კრეფის სტანდარტი ხაზის მიხედვით იცვლება: „გუნპინჩასთვის“ — მხოლოდ ერთეულოვანი კოკრები ან ერთი კოკრა + ერთი ფოთოლი; „ბაიმაოჩასა“ და „იუნძიანჩასთვის“ — ერთი კოკრა + ერთი-ორი ფოთოლი. ნედლეულს ხელით კრეფენ.

Terroir

Altitude: 800–1000 მ — მაღალმთიანი ჩაი, გუანსის სტანდარტებით.

Climate: იუნ-გუის პლატოს (云贵高原) სამხრეთი კალთა. საშუალო წლიური ტემპერატურა — 17,2°C. წლიური ნალექი — 1470 მმ. ღრუბლიანობა — წლიურად 180 დღეზე მეტი. განბნეული სინათლე საერთო სინათლის ~70%-ს შეადგენს — მაღალი მაჩვენებელი, რაც ამინომჟავების დაგროვებას უწყობს ხელს. ტემპერატურის დღეღამური სხვაობა — 10°C-ზე მეტი — შაქრებისა და არომატული ნივთიერებათა დაგროვების მთავარი ფაქტორი.

Soil: წითელი ქვიშნარ-ხრეშნარი (赤色砂砾岩风化土, chìsè shālì yán fēnghuà tǔ), წარმოქმნილი გამოფიტული წითელი ქვიშაქვებიდან. pH 4,5–6,5. სელენის (Se) შემცველობა — 0,018–0,066 მგ/კგ — 1,3-ჯერ მეტი, ვიდრე ჩინეთის მწვანე ჩაის საშუალო. ნიადაგის უნიკალური მინერალური პროფილი განაპირობებს დამახასიათებელ „კლდის მელოდიას“ (岩韵, yányùn) — მსუბუქ მინერალურ ნოტს გემოში, რომელიც უფრო უიშანის ულუნებისთვისაა ტიპიური, მაგრამ აქ, მწვანე ჩაიში, ვლინდება.

ტყის საფარი — 90% — ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ჩინეთის ჩაის ყველა რაიონს შორის. ინდუსტრიული დაბინძურების არარსებობა. ბუნებრივი მავნებელთაგან დაცვა (პესტიციდების გარეშე, ბუნებრივი მტაცებლების მოზიდვით) ბიომრავალფეროვნებას ~50%-ით ზრდის ნარგავებზე.

Production

ახლადმოკრეფილი ნედლეული ბამბუკის საცხაურეებზე იშლება. ხანგრძლივობა — 4–16 საათი — უჩვეულოდ გრძელი მწვანე ჩაისთვის. გახანგრძლივებული ჩამოყრა ხელს უწყობს ცილების ღრმა ჰიდროლიზს, თავისუფალი ამინომჟავების გამოთავისუფლებასა და სიტკბოს განვითარებას. სწორედ ეს ეტაპი ქმნის საფუძველს დამახასიათებელი რბილ-ტკბილი (甘醇, gānchún) გემოსთვის.

მაღალტემპერატურული (დაახლოებით 300°C) სწრაფი შეწვა, „高溫短時“ (gāowēn duǎnshí, „მაღალი ტემპერატურა — მოკლე დრო“) პრინციპით. ინაქტივირებს ოქსიდაზებს, აფიქსირებს მწვანე ფერს. ბალახოვანი ნოტის შემცირება — ~30%-ით.

„მსუბუქი → ძლიერი → მსუბუქი“ (轻→重→轻, qīng → zhòng → qīng) პრინციპით. პირველი ფაზა — ფრთხილი ფოთლის უჯრედული წვენის გამოთავისუფლება ფოთლის მთლიანობის შენარჩუნებით; მეორე — ინტენსიური ფორმის მიცემა; მესამე — წნევის გათანაბრება საბოლოო ფორმისთვის.

120°C-ზე — ძირითადი ტენის მოცილება და არომატული პროფილის ფიქსაცია.

90°C-ზე, ≤6% ტენიანობამდე. უზრუნველყოფს სტაბილურობას შენახვისას.

Organoleptic Profile

Dry Leaf Appearance: ხაზის მიხედვით იცვლება (5 ფორმა). საერთო ნიშანი — ზურმუხტ-მწვანე ფერი (翠绿, cuìlǜ) უხვი თეთრი ბუსუსით (显毫, xiǎnháo). „გუნპინჩა“ — ბრტყელი, ბრჭყვიალა „ნატეხები“; „იუი იაჩა“ — სწორი ნემსები; „ბაიმაოჩა“ — მკვრივი, ბუსუსით დაფარული სპირალები; „იუნძიანჩა“ — თხელი, მოხდენილი სპირალები.

Dry Leaf Aroma: სუფთა (清香, qīngxiāng) — ზოგადი მახასიათებელი. პარკოსნური (豆香, dòuxiāng) — „გუნპინჩას“; ორქიდეის (兰花香, lánhuā xiāng) — „იუნძიანჩას“; წაბლის (栗香, lìxiāng) — პირველი ხარისხის ჩაის. ცივ ფინჯანზე არომატი 15 წუთზე მეტხანს ნარჩუნდება — მაღალი ხარისხის მაჩვენებელი.

Liquor Aroma: მრავალშრიანი, ხაზის მიხედვით. დომინანტი — სუფთა, ახალი მწვანე, ნიუანსებით, რომლებიც პარკოსნურიდან ორქიდეისამდე იცვლება. მაღალი მდგრადობა.

Liquor Color: ზურმუხტ-მწვანე (碧绿明亮, bìlǜ míngliàng) — უმაღლესი ხარისხისთვის. მოყვითალო-მწვანე — პირველი ხარისხისთვის. მაღალი გამჭვირვალობა.

Spent Leaves: ნაზ-მწვანე, ხორციანი, „თაიგულები“ (嫩绿匀亮，肥壮成朵, nèn lǜ yún liàng, féizhuàng chéng duǒ). იუნანის ჯიშის მსხვილფოთლიანი ხასიათი მკაფიოდ ჩანს გაშლილ ფოთლებში — ისინი უფრო სქელი და წვნიანია, ვიდრე წვრილფოთლიანი ჩაის ფოთლები.

Taste: სუფთა (鲜爽, xiānshuǎng). რბილ-ტკბილი (甘醇, gānchún). სიტკბოს დაბრუნება (回甘) — მდგრადი და ხანგრძლივი, დამახასიათებელი „მაღალმთიანი სიგრილით“ (高山韵清凉感, gāoshān yùn qīngliáng gǎn) — ენაზე მსუბუქი მენთოლის სიგრილის შეგრძნება, ტიპიური მაღალმთიანი ჩაისთვის. მსუბუქი „岩韵“ (yányùn, „კლდის მელოდია“) — მინერალური ნოტი, რომელსაც წითელი ხრეშნარი ნიადაგი ანიჭებს. მწარე მინიმალურია, ამინომჟავების მაღალი შემცველობის (≥5,2%) წყალობით.

Chemical Composition

Amino Acids: ≥5,2% — 15%-ით მეტი, ვიდრე დაბალმთიან მწვანე ჩაის. მაღალმთიანი მიკროკლიმატის (დღეღამური სხვაობა >10°C, განბნეული სინათლე 70%) და ხანგრძლივი ჩამოყრის (16 საათამდე) შერწყმის შედეგი. ძირითადი კომპონენტი — L-თეანინი, რომელიც განაპირობებს მკაფიო უმამი-გემოსა და რბილ სიტკბოს.

0,018–0,066 მგ/კგ — 1,3-ჯერ მეტი მწვანე ჩაის საშუალოზე. ნანდანის წითელი ქვიშნარ-ხრეშნარი ნიადაგის გეოქიმიური შედგენილობითაა განპირობებული.

მშრალი წონის 3–4% — ოდნავ მეტი, ვიდრე წვრილფოთლიან მწვანე ჩაიში, მსხვილფოთლიანი ჯიშისთვის ბუნებრივია. უზრუნველყოფს მკაფიო, მაგრამ რბილ მატონიზირებელ ეფექტს.

Essential Oils: მდიდარი პროფილი, ხაზების მიხედვით განსხვავებული. ლინალოოლი, გერანიოლი („იუნძიანჩას“ ორქიდეის ნოტები), ცის-3-ჰექსენოლი (მწვანე სიგრილე), ფურფუროლი (წაბლის ტონები), 2-აცეტილპიროლი („გუნპინჩას“ პარკოსნური არომატი).

Minerals: კალიუმი, კალციუმი, მაგნიუმი, რკინა, მანგანუმი, თუთია. სელენი — მომატებული (იხ. ზემოთ).

Polyphenols: ~28,3% ახალ ფოთოლში; შეწვის შემდეგ — ~38%-მდე ექსტრაქტულ ნივთიერებათა გადაანგარიშებით (შემწვარი ფორმებისთვის). მაღალი მაჩვენებელი, იუნანის მსხვილფოთლიანი ჯიშის (C. sinensis var. assamica)თვის დამახასიათებელი. ძირითადი ფრაქცია — კატექინები, რომლებიც ძლიერ ანტიოქსიდანტურ პოტენციალს ანიჭებენ.

Vitamins: C ვიტამინი — მნიშვნელოვანი შემცველობა, მინიმალური ფერმენტირების შედეგად შენარჩუნებული. B ჯგუფის ვიტამინები (B1, B2), E ვიტამინი (ტოკოფეროლები).

Brewing

Tea Amount: 3 გ 150 მლ წყალზე (1:50 თანაფარდობა).

Teaware: „იუი იაჩასთვის“ (ნემსისებრი) — აუცილებლად გამჭვირვალე შუშის ჭიქა, რათა „სამი ამოტივტივება — სამი ჩაძირვა“ (三起三落) იხილოთ. სხვა ხაზებისთვის — შუშის ჭიქა ან ფაიფურის გაივანი (盖碗, gàiwǎn).

Water Temperature: 80–85°C (უმაღლესი ხარისხი — 75°C, მაქსიმალური სინაზისთვის). იუნანის მსხვილფოთლიანი ჯიში უფრო მგრძნობიარეა გადახურების მიმართ, ვიდრე წვრილფოთლიანი.