Njerwa ya Tiyi Wachikasu ya Yueyang

Classification and Origin

Category: ཡོའེ་ཡང་གི་སེར་པོའི་མའོ་ཇ (黄毛茶, huáng máochá) ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་བསྐྱར་བཟོའི་ཐོན་རྫས (再加工茶, zài jiāgōng chá) ཡིན། དེ་ནི་‘ཡོའེ་ཡང་ཧྭང་ཆ’ (2014ལོར་ཐོ་འགོད་བྱས) ཟེར་བའི་ས་ཁོངས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཅན་གྱི་ཐོན་རྫས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཡིན།

Coordinates: ཤར་རིང་112°18′–114°09′། བྱང་འཕྲེད་28°25′–29°51′། (‘ཡོའེ་ཡང་ཧྭང་ཆ’ ཐོན་སྐྱེད་ས་ཁུལ་གྱི་ནང་ཚུན)།

Origin: རྒྱ་ནག། ཧུ་ནན་ཞིང་ཆེན (湖南, Húnán)། ཡོའེ་ཡང་གྲོང་ཁྱེར (岳阳, Yuèyáng)། གཡོན་ཧྲན་ཁུལ (君山区, Jūnshān Qū)།

Type: བསྲེས་མའི་ཧྭང་ཆ (紧压黄茶, jǐnyā huángchá) སྟེ། དབྱེ་བའི་སྡེ་ཚན་དུ་ཧྭང་ཆ (黄茶, huángchá) ཡིན་ཀྱང་། ལག་རྩལ་ཐོག་ནས་ནག་པོའི་ཇའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་དཔེར་ན་ Eurotium cristatum བརྒྱུད་ནས་‘མེ་ཏོག་འཚར་བ’ (发花, fā huā) ལྟ་བུ་ཡོད། འདིས་དེ་རིགས་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སུ་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་ཇ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

Botany and Raw Material

Cultivar: ཡོའེ་ཡང་གི་ཧྭང་ཆའི་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཞིང་ལག་ཁྱད་འཕགས་རྣམས་ཁོ་ན་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་དཔེར་ན། ཀྲུའུ་ཡེ་ཆི (槠叶齐)། པི་ཞང་ཙའོ (碧香早)། ཧྭང་ཅིན་ཆ (黄金茶) སོགས་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཀྲོན་པའི་ཆེད་དུ་ལོ་མ་ཆེ་བའི་རིགས་ལ་དགའ་མོས་ཆེ་བ་དང་། དེའི་ནང་ཐའོ་ཡོན་ཏ་ཡེ (桃源大叶) ཡང་ཚུད་ཡོད།

Picking: དཔྱིད། དབྱར། སྟོན་བཅས་ཀྱི་དུས་སུ་བསྡུ་རུབ་བྱེད། བསྲེས་མའི་ཇའི་ཆེད་དུ་འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཧྭང་ཆ་ལས་ཀྱང་ཕྱི་འགྱངས་ཀྱི་སྨིན་པའི་ལོ་མ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག

Pluck Standard: རྩ་བའི་ཐོག་ནས་མྱུ་གུ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གསུམ་ནས་བཞི (一芽三至四叶) — འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཡོའེ་ཡང་ཇ (མྱུ་གུ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གཅིག) ལས་ཀྱང་ཧ་ཅང་རྩིང་ངར་ཆེ། ཆེ་ཞིང་སྨིན་པའི་ལོ་མ་དག་ལ་ཇའི་ཁྲི་ཞུན་མངར་རྫས (茶多糖) དང་གཏེར་རྫས་མང་པོ་འཚོག་པ་དང་། དེས་ཁུ་བའི་གཟུགས་པོ་དང་སྨིན་པའི་ནུས་པར་གལ་ཆེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད།

Organoleptic Profile

Liquor Color: ཟབ་ཤོས་ཀྱི་ཁམ་ཚོན་གྱི་སེར་པོ (深杏黄) ནས་པོ་ཏིའི་མདོག (琥珀色) བར་སྟེ། འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཡོའེ་ཡང་ཇ (杏黄至橙黄) ལས་མངོན་གསལ་གྱིས་སྨུག་ཅིང་བརྗིད་ཆེ། ཁུ་བ་ནི་གསལ་ཞིང་འོད་སྟོབས་ཆེ།

ཀྲོན་པའི་དབྱིབས་དང་ངོས་སྙོམས་པོ། ཟུར་གསལ་པོ་ཡོད། ངོས་ནི་མཐུག་ཅིང་འཇམ་པོ་ཡོད་ལ། གསེར་མདོག་གི་སྤུ་ (金毫显露) གསལ་བར་མངོན། ཀྲོན་པ་བཤགས་སྐབས་ནང་དུ་གསེར་མདོག་གི་ཐིག་ཆུང་ཆུང་སྟེ་ Eurotium cristatum གི་ཚོགས་པ (‘གསེར་གྱི་མེ་ཏོག’) མཐོང་ཐུབ། དེའི་མང་ཉུང་དང་གསལ་དྭངས་ནི་སྤུས་ཚད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་འཕགས་རིམ་པར་‘མེ་ཏོག་འཚར’ ཐུག་ཅིང་ཆ་སྙོམས་པོ་ཡོད།

‘མེ་ཏོག་སྨིན་བཅོས་ཀྱི་དྲི’ (酵花香, jiào huā xiāng) — Eurotium cristatum གིས་ཇའི་ཀྲོན་པའི་ནང་རྫས་སྒྱུར་བྱས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྙོག་འཛིང་ཅན་གྱི་དྲི་མ་ཞིག་གིས་དབང་སྒྱུར་བྱེད། དེ་ལས་གཞན་པའི་རིམ་པར་སྐེམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀ་ར་མེལ་གྱི་དྲི (焦糖香, jiāo táng xiāng) ཡང་འདུག ལོ་གསུམ་ལས་སྔོན་གྱི་དཔེ་དག་ལ་‘ཆེན་ཞང’ (陈香) — སྐམ་ཤིང་འབྲས་དང་གྲགས་པ་ཅན་གྱི་ཤིང་གི་དྲི་དང་བཅས་པའི་ཉར་ཚགས་ཀྱི་དྲི་མ་འབྱུང་།

Spent Leaves: སྨུག་སེར (褐黄) དང་ཆ་སྙོམས་པ། འོད་ཟེར་ཅན། ལོ་མ་རྣམས་ཤ་གཤིས་ཅན། འཇམ་པོ། འགུལ་སྟོབས་ཅན (འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཡོའེ་ཡང་ཇ་ལས་མངོན་གསལ་གྱིས་ཆེ་ཞིང་མཐུག)

Taste: གཞི་རྩའི་རྣམ་གཞག་ནི་ ‘醇厚浓强’ (chún hòu nóng qiáng — ‘འཇམ་ཞིང་མཐུག་ལ། བརྗིད་ཤུགས་ཆེ’) ཡིན། འདི་ནི་འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཡོའེ་ཡང་ཇ་ལས་ཀྱང་གཞི་རྩར་‘ལྗིད་པ’ ཆེ་ཞིང་མཐུག་པའི་བརོ་བ་ཡིན། ‘རྩ་བའི་གཞི་རྩ’ ནི་ཁྲི་ཞུན་དངུལ་ཆུ (≥30,5% — འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཇའི་~24,7% ལས་མངོན་གསལ་མཐོ) གིས་གྲུབ་ཡོད། ‘ནང་དུ་ཁེངས་པ’ ནི་ཁྲི་ཞུན་མངར་རྫས (7,2%) ལས་བྱུང་བའི་ཀ་ར་མེལ་གྱི་མངར་ཆ་ཡིན། གཏེར་རྫས་ཀྱི ‘སོས་ཚད’ ནི་མཚོའི་བཞུར་རྫས་ལས་བསྲེས་མས་‘བཙིར་ཕྱུང་’ བྱས་པའི་རྫས་ལས་བྱུང་། རྗེས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཡོད་པ་དང་། གསལ་པོའི ‘ཧུའེ་ཀན’ གྱི་མངར་ཆ་ཡོད།

Chemical Composition

Alkaloids: ཁཕེ་ཨིན (Caffeine) — སྐམ་རྫས་ལས་ 2,5–4,5% (འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཇ་དང་འདྲ་མཚུངས)

Amino Acids: ཕྲ་མོའི་ཐོན་ཁུངས་ལས་བཟོས་པའི་འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཇ་ལས་དམའ་བ (ལོ་མ་ཆེ་བ་ལ་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ཉུང་བ་འཚོག) འོན་ཀྱང་མངར་ཆ་དང་འཇམ་པོ་གྲུབ་པའི་ཚད་ལ་ལྡན།

7,2% — ཧ་ཅང་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡིན་པ་དང་། འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཇའི་ཚད་ལྡན་ལས་མངོན་གསལ་གྱིས་བརྒལ། ཁྲི་ཞུན་མངར་རྫས་ཀྱིས་ཁུ་བའི་གཟུགས་པོ་མཐུག་ཅིང་བྱིངས་པ་དང་ཀ་ར་མེལ་གྱི་མངར་ཆ་སྤྲོད།

Minerals: སེ་ལི་ནིམ། ཛིང་ཁ། པོ་ཊ་སིམ་སོགས་མཐོ་བ — ཏུང་ཏིང་མཚོའི་ས་གད་ཀྱི་ས་སྤྱོད་རྫས་འགྱུར་གྱི་མཚོན་རྟགས་ཡིན་པ་དང་། བསྲེས་མས་‘གཏེར་རྫས་བཙིར་ཕྱུང་’ བྱས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་ཇེ་ཆེར་སོང་བ་ཡིན།

Polyphenols: ≥30,5% (སྐམ་རྫས་ལས) — འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཡོའེ་ཡང་ཧྭང་ཆ (~24,7%) ལས་མཐོ། འགལ་འདུ་འདིའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཐོན་ཁུངས (ཧྭང་ཏ་ཆ) ལ་སྔར་ནས་ཁྲི་ཞུན་དངུལ་ཆུ་མང་བ་དང་། Eurotium cristatum གིས་དེ་དག་ལ་ཁག་ཙམ་ཞིག་བསྒྱུར་བཀོད་ཁོ་ནར་བྱས་པས་མེད་པར་མི་གཏོང་བའི་རྐྱེན་ཡིན།

Health Notes

Eurotium cristatum གིས་ཨེ་མི་ལེ་སི་དང་པྲོ་ཏི་ཨེ་སི་འདོན་སྤྲོད་བྱེད་པས་ཟས་ཞག་རྩ་གཅོད་པར་རོགས། ཁྲི་ཞུན་མངར་རྫས་མཐོ་པོས་ཕོ་བའི་མཉལ་སྐྱི་ལ་བྱིངས་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་སྤྲོད་ཅིང་འཚེ་འཁྲུག་ཆུང་དུ་གཏོང་།

ཁྲི་ཞུན་དངུལ་ཆུ། ལོཝ་སི་ཏ་ཏིན (སྤྱིད་པུའི་རྫས་སྒྱུར་གྱི་ཐོན་རྫས) དང་ Eurotium cristatum གི་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྲི་ཞུན་མངར་རྫས་བཅས་ཀྱིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཏེ། ཞག་ཚིལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ནུས་པའི་ ‘དཔུང་པ་གསུམ’ གྲུབ།

ཁྲི་ཞུན་དངུལ་ཆུ་མཐོ་པོ་ཡོད་པས་སྟོབས་ཆེན་གྱི་ཨེན་ཊི་ཨོག་སི་ཌན་ཊི་སྲུང་སྐྱོབ་སྤྲོད་ཅིང་། སྤུས་ལེགས་ཀྱི་སྔོན་པོའི་ཇ་དང་འགྲན་ཐུབ།

ཇའི་ཁྲི་ཞུན་མངར་རྫས་དང་ཁྲི་ཞུན་དངུལ་ཆུ་གཉིས་ཀྱིས་ཨིན་སུ་ལིན་ཚོར་བའི་ནུས་པར་མཉམ་དུ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས།

Eurotium cristatum ལ་ཕན་འདེགས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ནུས་པ་ཡོད་པས། རྒྱུ་མའི་ཁོར་ཡུག་ཕན་ཚུན་ཡོང་བར་རོགས།

ཁཕེ་ཨིན་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་དང་སྦྲགས་པས་ཧྲིལ་པོའི་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པར་དར་སྣང་སྤྲོད།

Brewing

Tea Amount: སྤྱི་རྡོ་5–7ག / ཆུ་སྤྱི་རྡོ་150མི་ལི་ལི་ཊར།

Teaware: དཀར་ཡོལ་གྱི་ཀའེ་ཝན (盖碗) ཡང་ན་འཇིམ་པའི་ཇ་ཁོག (紫砂壶, zǐshā hú) — རྩིག་པ་མཐུག་པོས་དྲོད་ཚད་སྲུང་བ་དང་། བསྲེས་མའི་ལོ་མ་འགྲོལ་བར་དགོས་པའི་དྲོད་ཚད་སྤྲོད།

Water Temperature: 95–100°C (ཆུ་འཁོལ) — བསྲེས་མའི་ཇར་འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཇ་ལས་ཆུ་ཚ་དྲག་དགོས།

Storage

Container: རས་ཤོག་གམ་ཤོག་སྒམ། ཇ་ཀྲོན་དེར ‘དབུགས་འབྱིན’ ཐུབ་པས་ཐུམ་སྒྲིལ་མེད་པར་ཉར་ཚགས་བྱེད་ཆོག མི་སྤྱོད་པ་ ནི་རླུང་མི་འགྲོ་བའི་པགས་ཀྱི་ཁུག་མ་ཡིན་ཏེ། ‘གསེར་གྱི་མེ་ཏོག’ ལ་རླུང་བརྗེ་རེས་ཅུང་ཙམ་དགོས།

སྐམ་ས། བསིལ་བ། མུན་ནག རླུང་འགྲོ་བའི་ཁང་པ། དྲོད་ཚད་ — 20–30°C། རླན་ཚད་ — 50–70%། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་ཕྱིའི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་དགོས།

‘མེ་ཏོག་སྨིན་བཅོས’ ཀྱི་དྲི་མས་དབང་སྒྱུར། བརོ་བ་ནི་འོད་གསལ་ལ་ཁ་ཚ་ཅུང་ཟད་ཡོད།

དྲི་མ་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སོང་བ་དང་། སྐམ་ཤིང་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་པ་འབྱུང་། ཁ་ཚ་ཡལ་ནས་མངར་ཆ་འཕར།

སྨིན་པའི ‘ཆེན་ཞང’ — ཉར་ཚགས་ཀྱི་དྲི་མ། ཁུ་བ་ནི་མཐུག་ཅིང་སྦྲང་རྩིའི་རྣམ་པ་དང་ཀ་ར་མེལ་གྱི ‘རྒྱབ་ལྗོངས’ ལྡན། གཟུགས་པོ་ནི་འཇམ་སྤྲོད་ཅན།

གནས་སྟངས་ལྡན་ན་ཚད་བཀག་མེད། བསྲེས་མའི་ཡོའེ་ཡང་ཧྭང་ཆ་ནི་ལོ་མང་པོ (མཐར་ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོ) ཉར་ཚགས་བྱས་ཆོག་པའི་ཧྭང་ཆ་ཉུང་ཤས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།

Comparison

རིགས་གཅིག་པའི་ཐོན་རྫས་ཡིན་ཀྱང་། ཐོན་ཁུངས་ནི་དེ་ལས་འཇམ་པོ (མྱུ་གུ་གཅིག་དང་ལོ་མ་གཅིག་ནས་གཉིས) ཡིན། དྲི་མ་ནི་ ‘སྨིན་བཅོས་ཀྱི་དྲི’ དང ‘ནུར་མའི་ཁ་ཚོན་གྱི་དྲི’ (酵香、嫩栗香) ཡོད། བརོ་བ་ནི་ཡང་བ། སོས་པ། ‘甘醇鲜爽’ ཡོད། ཁུ་བ་ནི་ཁམ་ཚོན་གྱི་མདོག་ཡང་བ། ཉར་ཚགས་ནི་སྒྲོམ་འཁྱགས་སུ་ཏེ། ཟླ་བ་12–18། གཙོ་བོའི་ཁྱད་པར་ནི ‘གསེར་གྱི་མེ་ཏོག’ མེད་པ་དང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཉར་ཚགས་མི་ཐུབ་པའོ།

Eurotium cristatum ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་ཉེ་ཤོས་ཀྱི་ལག་རྩལ་དཔེ་མཚོན་ཡིན། འོན་ཀྱང་འདི་ནི་ནག་པོའི་ཇ (黑茶) ཡིན་ཏེ། ཐོན་ཁུངས་ནི་ནག་པོའི་མའོ་ཇ (རིམ་པ་གསུམ་པ) སྟེ། སླེབ (渥堆) བརྒྱུད་ཟིན། བརོ་བ་ནི་རྩུབ་ཤོས་དང་ ‘ལྗིད་པ’ ཆེ་བ། ‘ས་གཤིས་’ ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བོ་ཡོད། ཁུ་བ་ནི་དམར་སྨུག ཡོའེ་ཡང་གི་སེར་པོའི་ཀྲོན་ནི་འཇམ་ཤོས། མདོག་ཡང་བ། མངར་ཆ་ཆེ་བ། ‘སེར་པོའི’ སོས་པ་སྲུང་ཡོད།

ཧུ་ནན་གྱི ‘སྟོང་ཕྲག་སྲང་གི་ཇ’ སྟེ། ཤིང་རྒྱུག་རྣམ་པའི་ཆེས་ཆེ་བའི་བསྲེས་མའི་ནག་པོའི་ཇ་ཡིན། དེར་ཡང་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ཚོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱུ་ཆ་མི་འདྲ (ཚོད་འཛིན་ཉུང་བའི ‘མེ་ཏོག་འཚར་’) བརོ་བ་ནི་སྟོབས་ཆེན་དང ‘དུ་བའི’ རྣམ་པ་ཡོད། ཧ་ཅང་མི་འདྲ་བའི་ལུགས་སྲོལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད།

‘ཉར་ཚགས་ཀྱི་སྨིན་པ’ ཞེས་པའི་བསམ་ཚུལ་ཐོག་ནས་མཚུངས་ཀྱང་། Eurotium cristatum གི་ཞུགས་པ་མེད། རྙིང་པའི་དཀར་ཇའི་འགྱུར་ལྡོག་ནི་ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་ཁོ་ན་ཡིན། ཡོའེ་ཡང་གི་སེར་པོའི་ཀྲོན་ནི་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ཞིབ་འཇུག་ཡིན། བརོ་བའི་ཁྱད་རྟགས་མི་འདྲ་སྟེ། རྙིང་པའི་དཀར་ཇ་ནི་‘སྦྲང་རྩི་དང་བྷ་ཀོལ་གྱི’ རྣམ་པ་ཡོད་ལ། ཡོའེ་ཡང་ཀྲོན་ནི་‘ཀ་ར་མེལ་དང་སྤྱིད་པུའི’ རྣམ་པ་ཡོད།

འདི་ཡང་བསྲེས་མའི་ཇ་ཡིན་པ་དང་། ལོ་ན་རྒྱས་པ་ལྟར་ལེགས་སུ་གྱུར། འོན་ཀྱང་ཤེང་ཕུའེར་ནི་དབྱེ་བའི་སྡེ་ཚན་དུ་‘ཉི་སྐེམ’ (晒青) ཟེར་བའི་ཡུན་ནན་གྱི་ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཐོན་ཁུངས་ལས་བཟོས་པའི་སྔོན་པོའི་ཇ་ཡིན་པ་དང་། ཆེད་དུ་‘མེ་ཏོག་འཚར་བ’ བྱེད་ཀྱི་མེད། ཤེང་ཕུའེར་གི་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ཚོགས་པ་ནི་ཉར་ཚགས་སྐབས་རང་དབང་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན། ཡོའེ་ཡང་ཀྲོན་ནི་‘ཚོད་འཛིན་བྱས་པའི’ Eurotium cristatum ལྡན། བརོ་བའི་འཇིག་རྟེན་མི་འདྲ་ཡང་། ‘དུས་ཀྱི་ནང་འཚར་བའི་ཇ’ ཞེས་པའི་རིགས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ནི་སྤྱི་མཐུན་ཡིན།

Price and Authenticity

Anti Counterfeit: ངོ་མའི Eurotium cristatum (金花) ནི་གསེར་མདོག་གི་ཟླུམ་ཐིག་ཆུང་ཆུང་ཡིན་པ་དང་། ཀྲོན་པའི གཏིང་ན ཇའི་ལོ་མའི་ངོས་སུ་སྐྱེས་ཡོད། ཀྲོན་པ་བཤགས་སྐབས་མཐོང་ཐུབ། སྤྱིད་པུ (黄曲霉) ནི་ཀྲོན་པའི ངོས་སུ སྤུ་སྒོ་བྱུང་སྟེ། ཕྱིས་ན་ཡལ་ཐུབ་པ་དང་འཕུར་ཐུབ་པ་ཡིན།

Price Category: འབྲིང་དང་མཐོ་རིམ། བསྲེས་མའི་ཡོའེ་ཡང་ཧྭང་ཆ་སྤྱིར་བཏང་འཐོར་གཏུབས་ཀྱི་ཡོའེ་ཡང་ཧྭང་ཡེ (岳阳黄叶) ལས་རིན་ཆེ་བ་དང་། གཡོན་ཧྲན་ཡིན་ཀྲེན (君山银针) ལས་ཁེ་པོ་ཡོད། ཉར་ཚགས་དཔེ (ལོ་5+) ནི་ཁྱད་འཕགས་བསྡུ་རུང་གི་རིམ་པར་གཏོགས།